Rreth shtatë milionë raste të kancerit mund të parandalohen çdo vit, sipas një analize të gjerë të publikuar nga Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH). Raporti vlerëson se 37% e të gjitha rasteve të kancerit shkaktohen nga faktorë të parandalueshëm si infeksionet, zgjedhjet e stilit të jetës dhe ndotja mjedisore, raporton BBC.
Sipas OBSH-së, një pjesë e madhe e këtyre rasteve lidhen me pirjen e duhanit, konsumimin e alkoolit, mbipeshën, mungesën e aktivitetit fizik, si dhe infeksione virale si virusi i papilomës humane (HPV), i cili është shkaktar kryesor i kancerit të qafës së mitrës dhe mund të parandalohet përmes vaksinimit.
Shkencëtarët theksojnë se gjetjet e raportit tregojnë se ekziston “një mundësi e fuqishme për të transformuar jetën e miliona njerëzve” përmes parandalimit dhe politikave më të forta shëndetësore.
Megjithatë, ekspertët sqarojnë se jo të gjitha llojet e kancerit janë të parandalueshme. Disa prej tyre lidhen me dëmtime të pashmangshme të ADN-së gjatë plakjes ose me faktorë gjenetikë të trashëguar.
Studiuesja Isabelle Soerjomataram nga Agjencia Ndërkombëtare për Kërkimin mbi Kancerin (IARC), e cila është pjesë e OBSH-së, tha se “shumë njerëz habiten kur mësojnë se gati katër në dhjetë raste kanceri mund të parandalohen”.
Raporti ka analizuar 30 faktorë rreziku të parandalueshëm, të njohur për rritjen e rrezikut të kancerit. Këta faktorë përfshijnë:
- Pirjen e duhanit dhe rrezatimin ultravjollcë, të cilët dëmtojnë drejtpërdrejt ADN-në
- Mbipeshën dhe mungesën e aktivitetit fizik, që ndikojnë në inflamacion dhe hormone
- Ndotjen e ajrit, e cila mund të aktivizojë qelizat kancerogjene të fjetura
Duke u bazuar në të dhënat globale të vitit 2022, tre faktorët kryesorë që kontribuan në mbi 18 milionë raste kanceri në botë ishin:
- Pirja e duhanit – 3.3 milionë raste
- Infeksionet – 2.3 milionë raste
- Alkooli – rreth 700 mijë raste
Raporti evidenton gjithashtu një ndarje gjinore, ku 45% e rasteve të kancerit tek burrat mund të parandalohen, krahasuar me 30% tek gratë. Në Evropë, te gratë, faktorët kryesorë parandalues janë duhani, infeksionet dhe obeziteti.
Sipas OBSH-së, kanceri i mushkërive, kanceri i stomakut dhe kanceri i qafës së mitrës përbëjnë pothuajse gjysmën e të gjitha rasteve të kancerit që mund të parandalohen, duke nënvizuar rëndësinë e masave parandaluese dhe ndërgjegjësimit publik.
