Gostivari renditet ndër qytetet me numrin më të lartë të personave të regjistruar si të papunë në Maqedoninë e Veriut. Sipas të dhënave të Agjencisë së Punësimit, në fund të korrikut 2026, në evidencën e Qendrës së Punësimit në Gostivar figuronin 6.235 persona të papunë. Pas kësaj shifre fshihet një problem më kompleks sesa mungesa e vendeve të punës: mospërputhja ndërmjet arsimit, aftësive profesionale, kërkesave të tregut dhe mundësive reale për punësim.
Shifra prej 6.235 personash nuk është thjesht një statistikë administrative. Ajo përfaqëson mijëra qytetarë që presin një mundësi punësimi, familje që përballen me pasiguri ekonomike dhe një pjesë të konsiderueshme të fuqisë punëtore që ende nuk arrin të integrohet në ekonominë aktive.
Të dhënat zyrtare të Agjencisë së Punësimit, të datës 31 korrik 2026, tregojnë se nga numri i përgjithshëm i personave të evidentuar si të papunë në Qendrën e Punësimit në Gostivar, 3.226 janë nga qyteti, ndërsa 3.009 nga vendbanimet rurale. Kjo tregon se papunësia nuk është problem vetëm urban, por prek pothuajse në të njëjtën masë edhe zonat rurale.
Në strukturën gjinore, gratë përbëjnë 3.227 persona, ndërsa burrat 3.008. Pra, edhe pse diferenca nuk është e madhe, gratë përfaqësojnë shumicën e personave të regjistruar si të papunë.
Gostivari ndër komunat me më shumë të papunë
Në krahasim me qendrat e tjera të punësimit në vend, Gostivari renditet në mesin e pesë qendrave me numrin më të lartë të personave të regjistruar si të papunë.
Sipas të njëjtit raport të Agjencisë së Punësimit, në fund të korrikut 2026, shifrat ishin:
- Shkupi: 20.785 persona;
- Tetova: 11.319 persona;
- Kumanova: 8.802 persona;
- Gostivari: 6.235 persona;
- Prilepi: 5.308 persona.
Në nivel shtetëror, numri i përgjithshëm i personave të regjistruar si të papunë ishte 88.209. Kështu, Gostivari përfaqëson rreth 7,1 për qind të kësaj evidence.
Këto shifra e vendosin Gostivarin në një pozitë që kërkon vëmendje të veçantë nga institucionet qendrore dhe lokale. Megjithatë, duhet bërë dallimi ndërmjet numrit absolut të të regjistruarve dhe shkallës së papunësisë, e cila llogaritet në raport me fuqinë punëtore aktive.
Problemi nuk është vetëm mungesa e vendeve të punës, por edhe struktura e arsimit
Një prej të dhënave më domethënëse të raportit është struktura arsimore e personave të evidentuar si të papunë.
Nga 6.235 persona në Gostivar, 4.205 figurojnë në kategorinë pa arsim dhe me arsim fillor. Kjo përbën afërsisht 67,5 për qind të numrit të përgjithshëm.
Ky tregues ngre një çështje serioze për politikat arsimore dhe profesionale në rajon. Një pjesë e madhe e fuqisë punëtore që kërkon punë nuk posedon nivelin e kualifikimit që kërkojnë shumë prej vendeve të reja të punës.
Në anën tjetër, papunësia nuk i kursen as personat me arsim të lartë. Në nivel shtetëror, në evidencën e korrikut figuronin 664 magjistra dhe 27 doktorë shkencash. Kjo dëshmon se problemi nuk lidhet vetëm me nivelin e arsimit, por edhe me përshtatjen e profileve profesionale me nevojat reale të ekonomisë.
Mijëra persona presin punësim prej vitesh
Një tjetër dimension shqetësues është kohëzgjatja e pritjes për punësim.
Sipas të dhënave të Agjencisë së Punësimit, 1.268 persona nga Gostivari figurojnë në kategorinë e atyre që presin punësim prej tetë vitesh ose më shumë.
Kjo përfaqëson rreth një të pestën e të gjithë personave të evidentuar si të papunë në këtë qendër.
Papunësia afatgjatë është veçanërisht problematike, sepse me kalimin e viteve zvogëlohen mundësitë për rikthim në tregun e punës. Humbja e përvojës profesionale, mungesa e trajnimeve dhe ndryshimi i kërkesave të punëdhënësve mund ta bëjnë edhe më të vështirë integrimin e këtyre personave.
Në këtë pikë, politikat e punësimit nuk duhet të kufizohen vetëm në regjistrimin e qytetarëve dhe publikimin e konkurseve, por duhet të përqendrohen në programe konkrete rikualifikimi dhe punësimi afatgjatë.
Paradoksi i tregut: Të papunë në evidencë, ndërsa bizneset kërkojnë punëtorë
Në nivel shtetëror ekziston një tjetër paradoks. Në njërën anë, dhjetëra mijëra persona figurojnë si të papunë, ndërsa në anën tjetër bizneset raportojnë vështirësi për të gjetur punëtorë në sektorë të ndryshëm.
Në gusht të vitit 2026, sipas të dhënave të publikuara nga Agjencia e Punësimit, ishin evidentuar mbi 10.600 vende të lira pune në nivel shtetëror.
Ky disproporcion nuk do të thotë se çdo person i regjistruar si i papunë mund të plotësojë automatikisht një vend të lirë pune. Ai tregon se ekziston një mospërputhje ndërmjet ofertës dhe kërkesës për fuqi punëtore, ku ndikojnë kualifikimi, profesioni, pagat, kushtet e punës dhe vendndodhja e vendeve të lira.
Për Gostivarin, kjo çështje është veçanërisht e rëndësishme. Zhvillimi i sektorit të shërbimeve, tregtisë, gastronomisë, ndërtimtarisë dhe aktiviteteve prodhuese duhet të shoqërohet me politika që mundësojnë përgatitjen e fuqisë punëtore vendore.
Çfarë duhet të bëjnë institucionet?
Shifra prej 6.235 personash kërkon më shumë sesa deklarata politike dhe premtime për hapjen e vendeve të reja të punës.
Komuna e Gostivarit, Agjencia e Punësimit, institucionet arsimore dhe sektori privat duhet të ndërtojnë një strategji të përbashkët, të bazuar në nevojat reale të ekonomisë lokale.
Prioritet duhet të jenë:
- Trajnimet profesionale për personat pa arsim ose me arsim fillor.
- Programe të veçanta për punësimin e grave.
- Mbështetja e ndërmarrjeve të vogla dhe bizneseve familjare.
- Rikualifikimi i personave që presin punësim prej shumë vitesh.
- Lidhja e shkollave profesionale me kërkesat konkrete të punëdhënësve.
- Transparenca në realizimin e programeve dhe subvencioneve për punësim.
Përfundim
Gostivari nuk ka nevojë vetëm për më shumë konkurse pune, por për një politikë ekonomike që krijon vende të qëndrueshme pune dhe i përgatit qytetarët për profesionet që kërkon tregu.
6.235 persona të regjistruar si të papunë janë një tregues që nuk duhet të relativizohet. Sidomos kur 4.205 prej tyre kanë nivel të ulët arsimor dhe 1.268 presin punësim prej tetë vitesh ose më shumë.
Nëse këto kategori vazhdojnë të mbeten jashtë tregut të punës, rreziku nuk është vetëm ekonomik. Është edhe social: varësi më e madhe nga familja, emigrim, humbje e perspektivës për të rinjtë dhe dobësim i potencialit zhvillimor të qytetit.
Papunësia në Gostivar nuk është vetëm çështje e numrave. Është një test për aftësinë e institucioneve për të krijuar perspektivë ekonomike për qytetarët e tyre.
| Treguesi | Numri |
|---|---|
| Të papunë gjithsej | 6.235 |
| Gra | 3.227 |
| Burra | 3.008 |
| Qyteti | 3.226 |
| Vendbanimet rurale | 3.009 |
| Pa arsim / arsim fillor | 4.205 |
| Në pritje 8 vjet e më shumë | 1.268 |
Burimet: Agjencia e Punësimit e Republikës së Maqedonisë së Veriut, raportet statistikore P-1, P-2, P-3 dhe P-4, gjendja më 31.07.2026; Enti Shtetëror i Statistikave; të dhënat e publikuara për vendet e lira të punës në gusht 2026.
