A do të përsëritet Prespa edhe me Bullgarinë?

Gostivari Sot
Nga Gostivari Sot 16 Tetor, 2020 13:52

Ndonëse komisionet e përbashkët ndërshtetërore mes Maqedonisë së Veriut dhe Bullgarisë për çështje historike dhe kulturore vazhdojnë të takohen për të gjetur kompromis për çështje të caktuar historike, opozita maqedonase e udhëhequr nga VMRO-DPMNE ka “ndez” kandilat e një debati të ri për ndryshime kushtetuese në vend për këtë çështje. Sipas liderit të VMRO-DPMNE-së, Hristijan Mickoski, Bullgaria veçmë i ka kërkuar Maqedonisë ndryshime kushtetuese për kontestet historike, dhe me këtë, siç shprehet ai, do të hapet shtegu për një marrëveshje të re të ngjashme si ajo e Prespës. Ai i ka bërë thirrje shefit të diplomacisë së Maqedonisë së Veriut, Bujar Osmani të deklarohet publikisht nëse në takimin e fundit me homologen e tij, Ekaterina Zaeharieva në Sofje kanë biseduar për një Marrëveshje të re me të cilën – me ndryshime të reja kushtetuese, do të definohet se gjuha maqedonase ekziston që nga viti 1945 e këndej.

ZAEVI NUK E KOMENTON KËRKESËN E MICKOVSKIT

Kryeministri Zoran Zaev nuk është përgjigjur konkretisht ndaj kësaj deklarate të liderit të VMRO-DPMNE-së. “Atë që e thotë Mickoski, nuk di për çfarë konkretisht e ka fjalën, por ne kemi komunikim dhe po bisedojmë, detyrimisht duhet ti ofrosh formulat me të cilat po bisedon, unë nuk do të komentoj. Jemi të përgjegjshëm dhe duam marrëveshje, që vendi të ec përpara dhe po përpiqemi me përkushtimin më të madh të arrijmë pajtueshmëri. Gjithsesi ajo që është me rëndësi është që ti mbrojmë maksimalisht interesat tona, duke pasur kujdes edhe për interesat e palës bullgare”, ka deklaruar Zaevi, duke përsëritur se edhe pse Bullgaria mbetet në qëndrimet e njëjta, opinioni duhet të përgatitet për çfarëdo vendimi për konferencën e parë ndërqeveritare me Bashkimin Evropian (BE). Ndërkaq shefi i diplomacisë, Osmani dështimin e mundshëm të Konferencës ndërqeveritare e sheh si dështim të procesit të Berlinit. “Ideja e procesit të Berlinit është nxitja e bashkëpunimit rajonal dhe përshpejtimi i procesit eurointegrues i vendeve të Ballkanit Perëndimor, dhe nga këtu e qartë është se çfarë është sukses i kësaj iniciative. Mos mbajtja e Konferencës ndërqeveritare është mossukses i Procesit të Berlinit. Dhe këtu barra bie mbi të gjithë, edhe mbi ne si bashkëkryesues, por edhe mbi Bullgarinë. Përgjegjësia bie edhe mbi Gjermaninë si kryesuese me BE-në, si dhe mbi gjithë pjesëmarrësit në procesin e Berlinit”, nënvizoi ai.

Ndryshe nga kryeministri Zoran Zaev, shefi i diplomacisë – Bujar Osmani ka qenë më i drejtpërdrejt në përgjigjen e tij, ndaj Mickoskit. Ai thotë se nuk ka marrëveshje të re, por përforcim të komunikimit në më shumë nivele. “Dua të parafrazojë deklaratën e fundit të Presidentit të shtetit, se gjithçka që i ndodh shtetit nga jashtë, na godet të gjithëve. Nga këtu nuk dua edhe të hyjë në debate të politikës ditore për pikë politike në kurriz të së ardhmes të vendit dhe raportin me të tjerët ndaj nesh. Që në fillim kam theksuar se shumë i rëndësishëm në këtë proces është bashkëpunimi me opozitën dhe kohezioni i brendshëm, veçanërisht në procesin e bisedimeve. Kështu, që edhe kreu i VMRO-DPMNE-së, Hristijan Mickoski e ka numrin tim të telefonit dhe ka mundur që të më konsultojë paraprakisht para se të më pyes publikisht. Pasi që jam i gatshëm të komunikojë në bazë ditore me gjithsecilin për këto çështje të rëndësishme për shtetin. Nuk është mirë që për këto çështje të spekulohet dhe të komunikohet nëpërmjet medias”, deklaroi Osmani për KOHA. Ai thekson se porosi kryesore për të treguar se nuk ka kurrfarë konspiracioni nga takimi i fundit me ministren e Jashtme bullgare, Zaharieva, është deklarata e kryeministrit bullgar Borisov, e cila është transmetuar gjithandej e që thotë se “nuk dua që Bullgaria të vijë në pozitë që ta bllokon perspektivën evropiane të Maqedonisë dhe se pres që procesi i Berlinit të jetë kurora e angazhimeve tona të përbashkëta”. “Kjo është porosia kryesore nga Sofja zyrtare”, tha Osmani.

Por, lideri i VMRO-DPMNE-së, Hristijan Mickoski, në një intervistë ekskluzive për gazetën KOHA e cila do të publikohet në numrin e vikendit, thotë se koha do të tregojë nëse është apo jo e vërtetë deklarata e tij. “Zaevi gënjeu se i ka mbyllur të gjitha çështjet kyçe për Maqedoninë. Prandaj Zaevi duhet të tregojë nëse kërkesat e fundit nga Zaharieva kanë të bëjnë me ndryshime kushtetuese, siç ka ndodhur me Marrëveshjen me Greqinë – ridefinim i kombit maqedonas dhe heqje dorë nga historia maqedonase”, deklaroi për KOHA, Mickoski, duke shtuar se nëse kjo del e vërtetë, atëherë do të duhet të bartin përgjegjësi zyrtarët në këtë vend, apo siç shprehet ai, apo edhe njëherë do t’i mbyllim sytë para dështimit.

Në anën tjetër, Selim Ibraimi nga ISSD (Institute for Security Studies and Development) thotë se ka shumë paqartësi në procesin e bisedimeve me Bullgarinë. Por, shton ai, palët megjithatë duhet ti respektojnë dokumentet historike. “Ka shumë paqartësi rreth zhvillimit të bisedimeve të Komisioneve ndërshtetërore se ku ka ngecur puna dhe si mund po këto komisione të arrijnë deri tek marrëveshja në mes Bullgarisë dhe RMV-së. BE mundet me anë të diplomacisë të ndikojë tek palët, mirëpo në kohën e pandemisë – një diplomaci më aktive nga ShBA do të ishte larg çdo objektivi amerikan. Andaj, marrëveshje të ngjashme do të ishin pak të vështira. Ajo që duhet të bëjnë shtetet është të respektojnë dokumentet dhe të vërtetën historike dhe pastaj çdo gjë mund të arrihet”, deklaron për KOHA, Ibraimi.

EKIPI BULLGAR PRET REZULTATE NGA TAKIMI

Shefi i ekipit bullgar të Komisionit të përzier për çështje historike, Angell Dimitrov, para takimit të djeshëm me historianët maqedonas në Shkup, deklaroi se pret të arrihet ndonjë rezultat për çështjet e hapura. “Fillon diçka me pritshmëritë të mira, ndërsa si do të shkojë më tej do ta shohim. Pas më shumë se një viti shpresojmë se do të ketë njëfarë rezultati”, deklaroi Dimitrov pas arritjes në Shkup. Historianët maqedonas dhe bullgarë takohen përsëri pas një pushimi prej gati një viti për të vazhduar dialogun, i cili po zhvillohet në kuadër të Komisionit Bilateral Multidisiplinar për Çështje Historike dhe Arsimore midis Republikës së Maqedonisë së Veriut dhe Republikës së Bullgarisë. Në takimin e dhjetë, sot dhe nesër në Klubin e deputetëve, anëtarët e Komisionit do të bisedojnë për çështje dhe tema në drejtim të tejkalimit të kontesteve historigrafike, por edhe për çështje të cilat periudhën e kaluar paraqisnin pengesë në punën e këtij trupi, i cili doli nga Marrëveshja për fqinjësi të mirë. Në takim midis tjerash, është paraparë të përfundojë diskutimi i filluar lidhur me harmonizimin e rekomandimeve për tekstet shkollore të historisë për klasën e shtatë në Maqedoninë e Veriut.

“Përveç temave të zakonta, librat e historisë dhe propozim-idesë për kremtimin e përbashkët të disa ngjarjeve historike, Komisioni do të diskutojë edhe për tema dhe çështje, të cilat në periudhën e kaluar kanë qenë pengesë në punë. Komisioni dhe ekspertët e saj akademik nuk duhet të ndikohen nga politika por të gjejnë zgjidhje për çështjet e hapura”, kanë deklaruar ndërkohë nga ekipi i Maqedonisë së Veriut në Komision. Nga ky Komisioni nuk ka sqarim se cilat janë çështjet, për të cilat, siç kumtojnë vet ata, janë pengesë ose arsye për politizimin e punës së tyre, por konkretisht mospajtime më të mëdha ka për veprën dhe figurën e Goce Dellçevit. Anëtarët e Komisionit nga pala bullgare insistojnë se Dellçevi është figurë që i takon historisë bullgare, ndërsa anëtarët e Komisionit nga Maqedonia se ai është revolucionar i popullit maqedonase.

Jashtë punës së Komisionit, raportet mes Shkupit dhe Sofjes u ngarkuan edhe me tema tjera historike, të cilat i ka theksuar Bullgaria në të ashtuquajturin Memorandum për sqarim, të cilin ua ka dërguar vendeve anëtare të BE-së. Me të, Qeveria bullgare kërkon mbështetje nga vendet anëtare për pozicionin e saj për përparimin e Maqedonisë së Veriut në rrugën drejt BE-së. Në të, mes tjerash shkruan se populli maqedonas është projekt i ish-sistemit jugosllav dhe liderit komunist Josip Broz Tito, dhe se gjuha maqedonase nuk ka ekzistuar deri më 2 gusht të vitit 1944 dhe se është dialekt i gjuhës bullgare, dhe se mes vitit 1944 dhe 1946 në Republikën e atëhershme Socialiste të Maqedonisë është kryer ekzekutimi i më shumë 20.000 njerëzve të cilët janë identifikuar si bullgarë, ndërsa më shumë se 100.000 janë vrarë, burgosur, dërguar në ekzil në kape përqendrimi. Ndryshe, Shkupi sipas pritshmërive, deri në muajin dhjetor pret të mbajë konferencën e parë ndërqeveritare me BE-në, nën presidencën gjermane, me çka do të shënojë edhe fillimin zyrtar të bisedimeve për anëtarësim. Kjo ende është pritëshëmri edhe për vendin edhe për Berlinin zyrtar, madje lihet hapësirë edhe për dështim, nëse Sofja mbetet në qëndrimet dhe kërkesat e saj, një pjesë e së cilave nuk janë të pranueshme për Shkupin. (koha.mk)

Gostivari Sot
Nga Gostivari Sot 16 Tetor, 2020 13:52