Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka deklaruar se po shqyrton një marrëveshje të mundshme lidhur me Grenlandën, pas bisedimeve me liderët e vendeve anëtare të NATO-s, duke zbutur njëkohësisht tonet dhe duke tërhequr kërcënimet për vendosjen e tarifave ndaj aleatëve evropianë që kundërshtuan planet e tij.
Pas javësh tensionesh në marrëdhëniet transatlantike, Trump tha se takimi me sekretarin e përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, ka çuar në krijimin e një “kornize” për një marrëveshje të ardhshme. Në rrjetin Truth Social, ai i përshkroi bisedimet si “shumë produktive”, pa dhënë detaje konkrete.
Megjithatë, nuk ka asnjë tregues se është arritur një marrëveshje që do të përmbushte kërkesën e Trump për pronësi amerikane mbi Grenlandën, një ide që ai e përsëriti edhe gjatë Forumit Ekonomik Botëror në Zvicër, duke përjashtuar përdorimin e forcës ushtarake.
“Ne kemi formuar një kornizë për një marrëveshje të ardhshme lidhur me Grenlandën dhe, në fakt, për të gjithë rajonin e Arktikut. Kjo zgjidhje, nëse realizohet, do të jetë shumë e mirë për Shtetet e Bashkuara dhe për të gjitha vendet e NATO-s”, shkroi Trump.
Burime diplomatike për CBS kanë bërë të ditur se nuk ekziston asnjë marrëveshje për kontroll apo pronësi amerikane mbi Grenlandën, e cila mbetet territor autonom nën administrimin e Danimarkës. Trump shtoi se sekretari i Shtetit, Marco Rubio, dhe i dërguari special Steve Witkoff do ta informojnë për zhvillimet e mëtejshme të negociatave.
Nga ana tjetër, ministri i Jashtëm danez, Lars Løkke Rasmussen, deklaroi se dita përfundoi “me një ton më të mirë”, duke theksuar nevojën për dialog mbi sigurinë në Arktik, pa cenuar sovranitetin danez.
Detaje mbi marrëveshjen e mundshme
Sipas deklaratave të Trump pas takimit me Rutte, marrëveshja mund të përfshijë të drejta mbi pasuritë minerare të Grenlandës, si dhe bashkëpunim evropian në projektin amerikan të mbrojtjes raketore të quajtur “Kupola e Artë”.
SHBA-ja e konsideron Grenlandën strategjikisht të rëndësishme, jo vetëm për pozicionin gjeografik, por edhe për rezervat e mëdha të mineraleve të rralla, të cilat janë thelbësore për teknologjinë moderne, përfshirë telefonat inteligjentë dhe automjetet elektrike.
“Është një marrëveshje afatgjatë që i vendos të gjithë në një pozitë shumë të favorshme, veçanërisht në aspektin e sigurisë dhe mineraleve”, theksoi Trump.
Sekretari i përgjithshëm i NATO-s sqaroi se çështja e sovranitetit danez nuk është diskutuar, ndërsa Trump ka hedhur poshtë më herët edhe idenë e marrjes me qira të ishullit.
Sipas mediave amerikane, plani mund t’i mundësojë SHBA-së ndërtimin e bazave shtesë ushtarake në Grenlandë. Aktualisht, mbi 100 ushtarakë amerikanë janë të stacionuar në bazën Pituffik, në veriperëndim të territorit, bazuar në marrëveshjet ekzistuese me Danimarkën.
