Sekretari i Përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara, António Guterres, ka akuzuar Shtetet e Bashkuara të Amerikës se po veprojnë “pa u ndëshkuar” dhe se po i japin përparësi fuqisë së tyre politike dhe ushtarake mbi ligjin ndërkombëtar. Deklaratat ai i bëri në një intervistë për BBC-në, duke ngritur shqetësime serioze për gjendjen e rendit global.
Sipas Guterres, në Uashington ekziston një “bindje e qartë” se zgjidhjet shumëpalëshe nuk kanë më rëndësi dhe se vendimmarrja po udhëhiqet nga ushtrimi i fuqisë dhe ndikimit amerikan, edhe kur kjo bie ndesh me normat e së drejtës ndërkombëtare.
Këto deklarata vijnë disa javë pas sulmit të SHBA-së ndaj Venezuelës dhe arrestimit të presidentit të saj, si dhe në sfondin e kërcënimeve të përsëritura të presidentit Donald Trump për aneksimin e Grenlandës.
Guterres paralajmëroi se parimet themeluese të OKB-së, përfshirë barazinë mes shteteve anëtare, janë nën kërcënim serioz. Ai rikujtoi se vetë presidenti Trump ka qenë kritik ndaj OKB-së, duke vënë në dyshim rolin dhe efektivitetin e saj në zgjidhjen e konflikteve globale.
Duke iu përgjigjur këtyre kritikave, Guterres pranoi se OKB-ja ka vështirësi serioze për t’i detyruar shtetet anëtare të zbatojnë ligjin ndërkombëtar, duke theksuar se “fuqitë e mëdha shpesh kanë ndikim më të fortë se vetë organizata”.
Ai shprehu shqetësimin se kjo fuqi përdoret shpesh për zgjidhje të shpejta politike, e jo për ndërtimin e një paqeje të qëndrueshme, duke nënvizuar dallimin mes stabilitetit afatshkurtër dhe paqes afatgjatë.
Në këtë kontekst, Sekretari i Përgjithshëm bëri thirrje për reforma të thella strukturore në OKB, duke paralajmëruar se “ligji i pushtetit po zëvendëson gjithnjë e më shumë fuqinë e ligjit”.
Guterres kritikoi ashpër edhe Këshillin e Sigurimit, duke e cilësuar atë si jo përfaqësues dhe joefektiv në realitetin aktual global. Ai theksoi se e drejta e vetos e pesë anëtarëve të përhershëm shpesh përdoret për interesa kombëtare, duke bllokuar përpjekjet për zgjidhjen e konflikteve në Ukrainë dhe Gaza.
Si zgjidhje, Guterres propozoi ndryshime në përbërjen e Këshillit të Sigurimit, zgjerimin e përfaqësimit global dhe kufizimin e përdorimit të vetos, me synim rikthimin e legjitimitetit dhe funksionalitetit të këtij institucioni kyç ndërkombëtar.
